22 Ekim 2008 Çarşamba

Pirinçte GDO Tehlikesi... - 2006

Yayın Tarihi:
“Pirinçte GDO Tehlikesi…”, Buğday Dergisi, İstanbul, Kasım-Aralık 2006 sayısı.
“Pirinçte GDO Tehlikesi…”, www.tarimmerkezi.com.tr sayfası.

18 Ağustos 2006 tarihinde ABD Tarım Bakanlığı bir açıklama yaparak ticari pirinç silolarından alınan örneklerde Alman Biyoteknoloji şirketi Bayer CropScience tarafından geliştirilen LL601 isimli genetiği değiştirilmiş (GD) uzun taneli pirince rastlandığını açıkladı.

ABD hükümet yetkililerinin açıklamasından hemen sonra Japonya , ABD’den yaptığı uzun taneli pirinç ithalatını durdurdu[1]. Japonya’da onaylanmamış Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) içeren ürünlerin ithalatında zero-tolerans politikası uygulanıyor. Bu ürünlerin ya ithalatçılar tarafından yok edilmeleri veya ihraç edilen ülkelere geri gönderilmeleri gerekiyor [2]. 28 Eylül’de Japon Tarım Bakanlığı ABD menşeli 1.1 milyon ton pirincin test edilmeye başlandığını açıkladı. Ayrıca, ithal edilecek pirinçler de teste tabii tutuluyor [3].

Güney Kore ithal ettiği pirinçlerin GDO’suz olduğuna dair ABD’den devlet garantisi istedi [4].
23 Ağustos’da Avrupa Konseyi, konuyla ilgili “Acil Önlemleri” görüştü ve ABD’den yapılan uzun taneli pirinç yüklemelerinin LL601 pirinci içermediğine dair sertifika istenmesine karar verdi [5]. Avrupa Birliği’nde GDO’lu pirinç ithalatı halen yasak [6].

Ardından Avusturya, Belçika, Kıbrıs, Finlandiya, Fransa, Almanya, Macaristan, İrlanda, İtalya, Hollanda, Norveç, Slovenya, İsveç, İsviçre, İngiltere’de yapılan gıda testlerinde GD pirince rastlandı ve supermarketlerdeki ürünler geri çağrıldı [7].
10 Ekim tarihli Greenpeace raporuna göre Orta Doğu bölgesindeki pirinç ürünlerine de Bayer’in GD pirinci bulaşmış durumda [8]. bu bölgedeki ithalat şirketleri pirinci Çin, Endonezya, Hindistan, Laos, Nepal, Filipinler, Tayland, Vietnam’a ihraç ediyorlar.

ABD’Lİ ÇİFTÇİLER BAYER’I DAVA ETTİ.

ABD, dünya pirinç pazarının % 12’sine sahip. 2006 yılı tahmini üretim miktarı 1,88 milyar dolar. Üretilen pirincin % 50’si ihraç ediliyor.

GD ABD pirinci dünyanın farklı ülkelerinde görülünce ABD pirinç ihracatı çok olumsuz etkilendi, pirinç fiyatları çarpıcı şekilde düştü. Bunun üzerine ABD’li pirinç üreticileri ürünlerine GD pirinç bulaştırdığı için Bayer CropScience şirketini dava etti.

OLAYIN İŞARET ETTİKLERİ

Bayer’in geliştirdiği LL601 GD pirincinin deneme ekimi 1998, 2001 yılları arasında ABD’de yapılmış ama üretimi onaylanmamıştı. Geçtiğimiz Ağustos ayında patlak veren skandal, GDO’lu ve GDO’suz ürünlerin birlikte ekilebilirliğini , GD ürünlerden normal ürünlere bulaşma olmayacağını savunanların tezini çürüttü ve bulaşmayı engellemenin imkansız olduğunu kanıtladı.
GD ürünlerin deneme için bile olsa ekimine izin veren her ülke en başta kendi çiftçilerini ve tarımsal ürün ticareti yapanları ekonomik ve çevresel bir felakete sürükler. Bu olay GD ürünlerin, yetiştirildikleri ülke ile diğer ülkelerin besin zincirine bulaşmasının ne kadar kolay ve hızlı olduğunu; gıda güvenliğini, tüketicilerin sağlıklı gıdaya erişimini ve en temel olarak insan sağlığını nasıl tehdit ettiğini göstermektedir. Gıda ürünlerinin GDO içermediğine dair testlerin programlanması, düzenli ve sürekli olarak yapılması halk sağlığı açısından zorunludur. Özetle, GD ürünlerin ithalatı ve ekimi ülkemizde tümüyle yasaklanmalı, ayrıca depolanan ve piyasada satılan ürünlerin GDO içerip içermediği testlerle kontrol edilmelidir.

ÜLKEMİZDE DURUM

Ülkemizde kişi başı yıllık pirinç tüketimi ortalama 6- 6,5 kg, yıllık toplam pirinç talebi 390-422 bin tondur. Edirne, Balıkesir, Samsun ve Çorum illerinde yetiştirilen yerli pirinç ülke talebini karşılayamamakta, yılda 200-300 bin ton pirinç ithal etmektedir. En büyük ithalat ABD’den yapılmaktadır.

Türkiye’ye ithal edilen ABD pirincinde GD pirinc bulunma olasılığı çok yüksektir. Pirinç süpermarketlerde satılıyor ise yerel gıda zincirine bulaşmış demektir. Bu gıda güvenliği ve insan sağlığı için tehdit unsurudur. Ayrıca çiftcilerin ürettiği yerel pirinç türlerine bulaşma riski yüksektir. Bütün bunlara rağmen bugüne kadar Türkiye’de hiçbir önlem alınmamıştır.

Tüketiciler, çiftçiler açısından Tarım, Dış Ticaret ve Sağlık Bakanlıkları tarafından cevaplanması gereken pekçok soru vardır.

- ABD’den ne kadar pirinç ithal edilmiştir? İthal edilen pirincin cinsi nedir?

- Kimler tarafından ithal edilmekte ve hangi markalar altında piyasaya sürülmektedir?

- 23 Ağustos tarihinde Avrupa Birliği ülkeleri Bayer’in yasallaşmamış LL601 GD pirincine karşı acil önlemler almışken AB üyesi olmaya çalışan Türkiye neden aynı önlemleri halen almamıştır?

- ABD pirinci ithal eden ülkeler GDOlu ürün bulaşma riskine karşı tedbir olarak ithalatlarını durdururken, Türk hükümeti neden ithalata devam etmektedir?

- ABD’den ithal edilen pirincin GDO içermediğine dair ABD’den belge istenmekte midir? İstenmiyorsa neden sorgulanmadan ithal edilmektedir?

- Türkiye’ye ithal edilen, edilmekte olan ve piyasaya sürülen ABD pirincinde GD LL601 bulunup bulunmadığı neden test edilmemektedir?

- Türk gıda zincirine bulaştığı tesbit edildiği takdirde ürünlerin toplatılması, imhası veya ithal edilen ülkeye geri gönderilmesini içeren bir acil önlem planı var mıdır?


Kaynaklar:
1. Seattle Post-Intelligencer http://seattlepi.nwsource.com/business/1310AP_Japan_US_Rice.html
2. Reuters, 23 Ağustos 2006
http://www.redorbit.com/news/science/629678/japan_mulls_testing_us_rice_for_unapproved_gmo/index.html?source=r_science,
3. Reuters, 28 Eylul 2006
http://asia.news.yahoo.com/060928/3/2qjrf.html
4. DOW JONES, 21 Ağustos 2006 http://www.agriculture.com/ag/futuresource/FutureSourceStoryIndex.jhtml?storyId=63400415
5. Friends of Earth, Eylül 2006
http://www.foeeurope.org/GMOs/rice_contamination.htm
6. UNCTAD
http://r0.unctad.org/infocomm/anglais/rice/market.htm#cce
7. Guardian, 30 Eylül 2006.
http://www.guardian.co.uk/gmdebate/Story/0,,1884523,00.html,
8. Commondreams News, 10 Ekim 2006
http://www.commondreams.org/news2006/1010-14.htm, 10 Ekim 2006