22 Ekim 2008 Çarşamba

Gıda Skandalları - 2006

YayınTarihi:
“Gıda Skandalları”, Buğday Dergisi, İstanbul, Mayıs-Haziran 2006 sayısı.
“Gıda Skandalları”, www.bugday.org.tr, www.ekolojistler.org.

Önce yetiştiriyoruz. Sonra toplayıp, saklıyoruz. Ardından pişirip yiyoruz. Veya bu işleri bizim için yapanların ürettikleri gıdaları tüketiyoruz. Yiyecek, hazırlanmasının her aşamasında özen ve ilgi istiyor. Gereken ilgi, özen gösterilmediğinde ise bize can katan yiyecekler, sağlığımızı bozabiliyorlar ve hatta hayatımızı tehlikeye sokabiliyorlar. İyi paketlenmiş ve saklanmış bir ürün sorun yaratmazken, kötü paketlenmiş ve uygun olmayan koşullarda saklanmış aynı ürün bize zarar verebiliyor. İşlenmiş gıdaya renk, lezzet, tazelik, tad vermek için veya saklanma süresini uzatmak için eklenen katkı maddeleri ve bunların yarattığı riskler var. Beslenme ve besleme zor zanaat!

Şimdi Haberler: Gıda Skandalları

İşlenmiş gıdalarda suni tatlandırıcılar yaygın olarak kullanılıyor. Bunlardan sakarinin kanserojen olduğu biliniyordu. Aspartam, çok yaygın kullanılan bir diğer tatlandırıcı. Daha çok ticari adıyla –NutraSweet, Equal- biliniyor. Dünyada 200 milyon insanın kullandığı bu tatlandırıcı, diyet cola, diyet ürünler, tatlılar, şeker, yoğurt gibi 6,000 civarında işlenmiş gıdaya katılıyor. Şubat ayında New York Times’da yayınlanan bir haber, Italya’da yapılan bir araştırmaya göre Aspartamın kansere yol açtığını duyurdu. Araştırma sonucu, Avrupa Gıda Güvenliği Kurulunca inceleniyor. Sonuç Mayıs ayında açıklanacak. Büyük sağlık organizasyonları aspartamın güvenli olduğunu söylemesine rağmen güvenirliği yıllardır tartışılıyor. Aspartamın Amerikan Gıda Güvenliği Bürosu’nca güvenilir sayılması şaibeli ve kafada soru işaretleri bırakacak nitelikte. Aspartamın yasaklanmasının gıda şirketlerine maliyeti çok yüksek. Gecen yıl satış tutarı 570 milyon dolardı. Aspartam içeren ürünlerin de yasaklanmasıyla bu şirketlerin yıllık gelir kaybı milyar doları bulacak.

2005 yılı başında akrilamidin kanserojen olduğunu öğrendik. Akrilamid özellikle cips, kızarmış ekmek, kek, bisküvi, kraker, kahvaltılık gevrek, kahve, hazır çorba, patates kızartması, bebe bisküvisi gibi işlenmiş gıdalarda rastlanıyor. Bir pediatri profesörü, kansere genetik yatkınlığı olan bir bebeğin içerisinde akrilamid olduğu tespit edilen bebek bisküvisiyle beslenmesinin kansere yakalanma riskini çok arttırdığını belirtmesi bebek annelerini tedirgin etti. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) yayınladığı bir rapora göre yüksek ısıda pişirilmiş ve işlenmiş gıdalarda akrilamid görülüyor. Bu gelişmeler üzerine Avrupa Birliği gıdadaki akrilamid ile kanser hastalığı arasındaki ilişkiyi araştıran bir proje başlattı. Türkiye’de bu araştırmayı TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Gıda Enstitüsü yürütüyor. Araştırma bulguları 2006 sonunda açıklanacak.

2005 Şubat’ında İngiltere’de Sudan 1 isimli gıda boyası eklenmiş 350 ürünün raflardan toplatılacağı açıklandı. Sudan 1 hazır çorba, sos ve hazır yemeklerde kullanılıyor. İngiliz Yiyecek Standartları Acentası Sudan 1 eklenmiş yiyeceklerin tüketilmemesini duyurdu. Ardından Sudan 1’in kanserojen olduğu için gıda üretiminde kullanılması İngiltere’de ve tüm Avrupa Birliği’nde yasaklandı.

Temmuz 2005’de Daily Mirror gazetesi Çin’de yaşanan bir gıda skandalını duyurdu. Gıda güvenliği yetkilileri Nestle’nin bebek ve çocuk gıda ürünlerinde yüksek oranda iyoda rastlamış ve bu ürünlerin satılması yasaklanmıştı. Nestle, Pekin, Guangzhou ve Hangzhou’da yasaklanan ürünleri toplatmak zorunda kaldı. Nestle yazılı bir açıklama ile Çinli tüketicilerden özür diledi. Yüksek miktarda iyot alımı tiroid salgı bezlerinin şişmesine neden oluyor.

Geçtiğimiz Kasım ayında İngiliz Daily Mirror gazetesi Nestle’nin bebek sütü ambalajlarına zehirli madde karışmış olduğunu yazdı. İtalya, Fransa, İspanya ve Portekiz’de bebek sütleri toplatıldı. Sadece Italya’da toplatılan sütün 30 milyon litre olduğu açıklandı. Birkaç gün içinde Nestle bu sefer çikolata ambalajlarına metal karıştığı için Kit Kat'ların bir kısmını toplatmak zorunda kaldı. Her yıl milyonlarca ürün piyasaya süren şirket, bir ay içerisinde yaşanan iki kimyasal skandal nedeniyle sıkıntı yaşadı. Bilimadamlarına göre; 'metal zehirlenmeleri', karaciğer büyümesi, siroz, sarılık ve felç başta olmak üzere pek çok sağlık sorununa yol açıyor.


Kaynakça:

·
http://www.tv8.com.tr/scripts/news/detail.asp?NewsID=45021&page=detail&type=news
· http://zaman.com.tr/?hn=166346&bl=kadinaile&trh=20050423
· Dünya Sağlık Örgütü Raporu, “Health Implications of Acrylamide in Food”, 25-27 Haziran 2002.
·
http://www.weightlossresources.co.uk/diet/healthy_eating/aspartame.htm
· http://www.who.int/child-adolescent-health/New_Publications/NEWS/ors_rev.htm
· http://www.nytimes.com/2006/02/12/business/yourmoney/12sweet.html?ex=1141362000&en=c8fc35ce4dd0d0c6&ei=5070, “The Lowdown On Sweet?”, Melanie Warner, 12 Şubat 2006, NYT.
· New York Times, “The Safety of Aspartame”, 21 Şubat 2006.
·
http://www.foodnavigator.com/news/ng.asp?n=60501-nestle-apologises-over, 07 Haziran 2006.
· BBC News, “Food recalled in cancer dye scare”,
http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4277677.stm, 18 Şubat 2005.
· Daily Mirror, “Nestle recalls baby milk”, 22 Kasım 2005.